Пеледалт, тӱрлӧ тӱсан Йошкар-Ола!

DEN_6046

Йӧратыме оланан пайремже рӱдоласе тӱвыра да каныме паркыште Марий Эл Республик вуйлатыше Л.Маркеловын обозрений колесо да воктенак верланыше йоча площадкым почмо гыч тӱҥалын. Леонид Игоревич погынышо-влакым Йошкар- Олан пайремже, Чоҥышо-шамычын, Физкультурникын шушаш кечышт дене саламлыш. Умбакыже пайрем В.И.Ленин лӱмеш площадьыш куснен. Тушто рӱдоланам да калыкым Йошкар-Олан мэрже О.Войнов да Марий Эл Кугыжаныш Погынын председательже Ю.Минаков шокшын саламлышт. Юрий Александрович Йошкар-Олан мэржылан 2010-шо №ан шӱдырлан мемнан оланан лӱмжым пуымо нерген свидетельствым кучыктыш. Тидын деч вара республикысе коллективше, мурызо-шамыч усталыкышт дене ончаш толшо-влакым куандарышт. « Мари», «Булгар», «Сударушка» ансамбль-влак республикыштына илыше эн кугу тӱшка калык лӱм дене мурымаш, куштымаш гоч оланам юбилей дене саламлышт. Пайремын тӱҥ площадкыштыже ЖКХ сферыште да культур аланыште тыршыше эн сай пашаеҥ-влаклан тауштымашан серышым кучыктышт.

В.Ленин лӱмеш площадьыш толшо калык военный техникым да МЧС-ын да пожарный машина-влакым ужын веле огыл, тушко пурен, шымлен кертын. Пожарный ден МЧС пашаеҥ-влакын спецвургемыштым чиен, оборудованийыштым кучен ончен, нунын неле пашаштым шижаш лийын. Военно-полевой кухньышто тутло пучымыш да шокшо чай дене сийленыт. Варажым «Алмаз-Холдинг» компаний погынышо-влак коклаште шергакан ювелир сатум модмо лотерейым эртарен. Латвич пиалан еҥ ший ден шӧртньӧ ӱзгар-шамычын озашт лийыныт.

А рӱдӧ паркысе В.Ленин памятник воктене «Орбита» ансамбльын весела джаз семже муралташ-кушталташ ӱжын. Тулото аланыште «Славянский круг» ден «Script17» ушем-влак руш калыкын йӱлаж дене кылдалтше модыш дене модыктеныт, йоча-влак шере пряникыште глазурь дене сӱретленыт, пеледыш гыч мотор вуйшӱдышым пунен, ӱдырамаш ден ӱдыр-шамычлан пӧлекленыт, тылеч посна нуным кагаз гыч тӱрлӧ пеледышым ышташ туныктеныт, тыштак «Руш мотор» конкурс эртен. Ӱдыр-влак ӱштервоштыр денат «чоҥештылыныт», вӱдвара дене вӱдымат нумалыныт, мочыла гыч ӱппунемымат пидыныт, муреныт, куштеныт, изи азам вӱдылыныт. Жюри лу ӱдыр коклаште эн сылныжым ойырен да сеҥышылан натяжной туврашым ышташ сертификатым кучыктен, молышт Шернур сырзаводын пӧлекше ден палемдалтыныт.

Мутат уке, игечат шке койышыжым ончыктен, кас велеш йӱр тольо да игечат йӱкшемдыш, туге гынат калык шаланаш шонен огыл. Теве рӱдӧ паркысе уэмдыме кеҥеж эстраде террасым почмашке ятыр еҥ погынен. Ончаш толшо-влакым рӱдолан мэрже О.Войнов саламлен, да вара тыште духовой оркестр мурен-куштыктен. А В.Ленин лӱмеш площадьыште бард-влак гитар почеш муреныт, вара ВИА ден рок, «Полярная звезда» группо-влак калыкым куандареныт.

Кече кӱшыч шыратен онча. Уремыште лӱп-лӱп шокшо. 9 августышо Йошкар-Олаште илыше да тудын унаже-влак кокла гыч шагалынже, очыни, эҥер серыш ошкылын. Вет ты кечын Марий Эл Республикнан рӱдолажын 430 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтше пайрем эртен.

Тӱрлӧ площадкыште ты шӱлыш озаланен. Чавайн бульвар чылт пазарыш савырнен. Кидмастар-влак могай гына пашаштым луктын огытыл: вӱдуа гыч тодмо, тӱрлӧ тӱсан шӱртӧ дене пидме пу гыч пӱчкеден лукмо арвер, кӱ, шер пырче-влакым кучылтын ыштыме сӧрастараш кучылтмо ӱзгар-шамыч да молат. Чылажат чоным куандарен, йыли-юли койын, шинчам йымыктарен. Кӱртньӧ гыч роза пеледышым еҥ ончылно таптен лукшо рвезын пашажым кажне эртен кайыше ӧрын ончен. 14 ияш ӱдыр мастар еҥ дене пырля лӱдде пеледышым ыштен.

— Шке кид дене пеледышым «шочыкташ» — тиде пиал. Ойыртемалтше пӧлек кажне ӱдырым, ӱдырамашым куандара, шонем, — палемдыш кӧргӧ чытышан кидмастар Александр.

Тудын деч тораште огыл вес пӧръеҥ суралге шун гыч кӧршӧкым, вазым пӱтырен шочыктен. Пашажым аклыше да йӧратыше-влак йоҥгытым ыштымыжым тӱҥалтыш гыч мучаш марте эскереныт. Кидым амырташ тоштшо-шамычат лийыныт.

А Никонов лӱмеш площадь ты кечын чот «мӱгырен», пуйто чодырам ӱчаш-ӱчаш пӱчкыныт, бензопила йӱк мӱндыркӧ тунар чот шергылтын. Йошкар-Оласе ик фирме бензопила дене пу гыч тӱрлӧ фигурым пӱчкеден лукмо конкурсым эртарен. Тушто Чебоксар, Киров да Йошкар-Ола гыч пӧръеҥ-влак таҥасеныт. Кудыньышт коклаште маскам, шордым, мультфильмысе Чебурашкым да моло янлыкым ыштыше-влак лийыныт. Нунын тӱҥ задачышт – фигуро-влак Йошкар-Олан 430 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтше лийшаш.

Воктенак шордо, ӧрышан пӧръеҥ да маска шогеныт. Пу гыч пӱчкын лукмо кум фигурым калыклан аклаш шогалтыме, кумылан-влак келшышыжлан йӱкленыт.

Палемдыме кужытлан брусым пӱчкеден лукмо конкурсат кумылан еҥым шуко ушен. Эн ончычак кум сантиметр кужытаным пӱчкын лукташ кӱлын. Ныл-вич пӧръеҥ деч вара икмыняр ӱдыр ушнышна. Лач ик ӱдыр (Волгоград гыч унала толшо) кӱлеш размер дене пӱчкын луктын. А ме 2,28 да 2,29 кужытлан пӱчкедыше-влак финалыште уэш пӱсылыкым тергышна. Ныл сантиметрат пеле пӱчкышым пӱчкын лукмаште пӧръеҥ деч вич миллиметрлан кодмо дене кокымшо верыш лектым. Пӧлекым кидыш кучыктымекышт семынем шоналтышым: «бензопила дене пашам ышташ нимо йӧсыжат уке». Но варажым кидем пел кече наре чытырен. Туге шол, икымше гана тыгай ӱзгарым кучымеке!

Ты площадьыштак йоча-влак тӱрлӧ тӱсан пор дене асфальтыш сӱретленыт. Вет ньога-влак чылажым мут дене каласен огыт керт, южгунам шке шонымыштым сӱретыштышт почын ончыктат.

Кечывал деч вара Никонов лӱмеш площадьыштак этнофутуризм элементым кучылтын ыштыме прическо да вургем ончыктымаш-шоу эртен. Чын, ты гана причёско-влак ойыртемалше лийыныт: куполым, шымакшым ушештарышт. Вургем коллекций-влак гоч ожнысо марий калыкын тӱсшӧ, шӱлышыжӧ палдырнен.

Самырык мурызо-влак Эльвира Токташева, Татьяна Соловьёва, Аделина Батаева сылне мурышт дене пайрем кумылым нӧлтышт. Но виян йӱр опталме дене ончаш толшо-влак эркын-эркын каен пытышт.

Ты жапыште Патриарший площадьыште калык шуко погынен. Ужалыше-влак ужаленыт, чиялтыме чуриян, чевер вургеман клоун-шамыч изиж денат, кугуж денат кидым кучен саламлалтыныт, тӱрлӧ оҥай модышым эртареныт, кумылан-влак дене пырля войзалтыныт. А сценыште вӱдышӧ-влак пайрем кумылым нӧлташ манын, тӱрлӧ модышым, конкурсым эртареныт, пӧлекым ыштеныт.

Йошкар-Оласе ик фитнес клубын эртарыме шоу-программышкыжат шукын ушненыт. Кузе, уке гын! Вет игече койын йӱкшемден, кава гыч йӱр жапын-жапын нӧртен, тарванылаш таратен.

Йошкар-Олан кечыжлан пӧлеклалтше пайремыште «Акашево» агрохолдинг ынде кумшо ий почела рекордым шукта. Ончылий эн кужу шашлыкым кӱктеныт, ӱмаште бутербродым ыштеныт, а тений 2014 чывым иканаште кӱктеныт. Сандене ты кечын площадьыште шикшеш кӱктымӧ шыл пуш кажным сымыстарен. Молгунамсе семын ты гана площадьыште яра пукшен огытыл, калыклан 300 теҥгеаш купоным темленыт. Купон почеш кажне еҥ ик чевер чывым налын кертын. Но, пиалан тиде татым моткоч кужун вучымо. Виян йӱр кӱшыч чарныде оптен, сандене шукышт купоныштым мӧҥгеш сдатленыт. А молышт тӱрлӧ вере шылаш тӧчен, я кевытыш, я черкыш пуреныт. Шукышт чывиге гай нӧрен пытеныт гынат, шылым тамлыде, каен огытыл.

«Рекорд шукталтын! — шоктен йӱк. — 2014 кӱктымӧ чывын нелытше — 1726,4 кило». Шоналтет да, ӧрат! Тугеже Гинессын книгашкыже уэш ик гана Марий Элын рӱдолаштыже шуктымо рекорд нерген возымо лиеш!» Тидын нерген Лондон гыч толшо Гинессын судьяжат палемден.

Йӱр деч вара игече юалгырак лийын гынат, Патриарший площадьыш калык нимучашдымын «йоген». «Любэ» группын мурыжым йӧратыше да аклыше-влак шукак лийыныт. Весела, чонеш логалше да шонаш таратыше муро-влак почеш иктат шып шоген огыл, тавеныт, кидым кӱш нӧлтен лӱҥгеныт.

Лу шагат кас. Марий лӱман олана тӱрлӧ тӱсан тулсавыш дене волгалте. Тыгеже Йошкар-Олана эшеат моторрак, сӧралрак лие.

Л.Шабдарова, А.Байкова.
Д.Речкинын ден М.Скобелевын фотошт.
gazetamariel.ru

Добавить комментарий