Михаил ден Надежда

— Мыняр ий чытышым! Мыняр гана луктын каласаш ямдылалтме тат лийын? Но кажне гана шыпланенам, умшашкем вӱдым подылынам. Тачыже молан изишак шым чыте? Йылмем пурлын шым мошто. Тыге ок савырне ыле», — Надежда, кугун шӱлалтен, омсадӱрыштӧ кечыше кугу воштончыш ваштареш миен шогале, совымо деч вара йӱлышӧ шӱргыжым да пылыштӱҥжым ниялтыш.
любовь2- Огеш какарге чай? — йӱкынак йодо шкеж деч. — Вара эрла кузе пашаш каем?
Марийжын вес ӱдырамашыже улмым Надежда шукертак тогдая. Огеш ончыкто гына, палыдымыла коеш. Михаилже еҥтаватым кунамрак муо гала? Тунам эргышт кандашымше классыште тунемеш ыле, а теве тудо армийышкат кайыш, вашке служитлен пытарышаш — тугеже кудымшо ий йыштак вашлийыт. Марийжын вашталтмыжым Надежда вик шиже: паша гыч вараш кодын толаш тӱҥале, молгунамсе семын вакшышыш шуйнен возаш ок вашке, «Тый воч» манешат, йӱд рӱдӧ марте телевизор ваштареш шинча. Ончышын веле коеш, а ушыж дене — весе пелен. Лач тунам, ик гана, На­дежда шомакым тарватыш:
— Михаил, тый весым йӧратен шынден отыл? — воктекше миен, вуйжым ниялтыш да вачышкыже эҥертен шога­ле.
— Кушеч тыгайжым кӧргыч луктыч? — пелашыже иралте.
— Эре ала-мом пеш келгын шонет.
— Да… Пашаште ик йодыш почеш весе, чылажымат жапыште ыштен шуктыман.

Чын, Михаил тунам предприниматель семын пашам ышташ тӱҥалын веле ыле.

— Могай нелылык? Ала мый иктаж-мо дене полшен кертам? — Надеждан марийжылан моткоч кӱлешан айдеме лиймыже шуо.

— Тый от сите. Шкемынат ӱпем вашке чалем пыта, — ватыжым воктечше кораҥдыш. — Шкендынат, ойлетыс, пашат шӱй даҥыт, адакшым кагаз паша эрлалан кодымым ок йӧрате. (Надежда документ дене кылдалтше ик организацийыште тырша.)
Тунам ӱшаныш. Но икмыняр жап гыч умылыш: пелашыже содыки ондала, вес ӱдырамашым муынак. «Еҥ пакчаш пурышо» пӧръеҥ-влакын койыш-шоктышышт вашталтмe нерген газет ден журналлаште кузе возат — чыла келшен толеш. Чын, Михаилже шылтен мошта: ик кыша дене коштшо рывыж семын туге ӱшандарен мошта! Южгунам кече мучкылан йомеш, Надежда йыҥгырта — телефоным ок нал, а умылтараш амалым эре муэш: то тушто лийынам, то тыште. Ончыч кечываллан пырля мӧҥгӧ кудалыштыт ыле, а вара — «Мыйым ит вучо», «Таче — деловой вашлиймаш» да тулеч моло. «Паша мыйын тыгай», — манеш. «Тыгай гын, тыгай», — келшыш Надеждат. Кечывал кочкышым ынде тудо паша верышкыже термос дене нумалеш.
Но, пӧръеҥ-влак, иктым шарныза: пелашдам кеч-мыняр ондалаш тӧчеда гынат, ӱдырамаш садикте шижеш. Шӱмжӧ шижеш! Надежда марийжын йӱкшымыжым умылыш, но молын семын тумам ыш тарвате, мӧҥгешла, шкенжын койышыштыжак веле шылтыкым кычалаш пиже: «Тугеже йӧратен да шыматен ом мошто», «Мый шке титакан улам, ӱдырамаш семын тичмаш пиалым пуэн ом керт», «Ала пеш уда озавате улам?» — шонкален семынже.
Вес могырым, йот ӱдырамаш дек ушкалаш Михаил нимогай амалым пуэн огыл. Оксам ситарен, сурт кокласе чыла сомылым жапыштыже шуктен шоген, кушко йодын, тушко машина дене намиен конден, йӱдымат эре гаяк пе­ленже. Надежда пален: пелашыжын бизнес пашаже вораҥын толын. Теве эргыштым ужатыме годым кузе шыматыш, лыпландарыш — Михаил пеленже ок лий гын, чон падырашыж дене ойырлымым кузе чытен лектеш ыле?
— Ала, чынжымак, мый йоҥылыш лиям? Пашаштыжак кучалтеш гын, Юмо ончылно ӱмбакем пеш кугу языкым наламыс, — Надежда икана йолташ ватыжлан чонжым почо.
— Почешыже эскерен ончо, — темлыш тудыжо. — Але теве частный детективым тарле, телефоным кеч-могай ре­кламе газетыште муын кертат.
— Ай, ала-мом ойлыштат, — кидшым лупшале Надежда. Тидым тудо нигунам ок ыште.
Но… Коло ий утла пырля илымек, пелашын вашталтмыжым кузе от уж? Шинчаора от кучо гынат, шӱм шижтара! Мариетын вес ӱдырамашын пушыж дене варналтмыжымак шижат! Надежда тӱҥалтыш жапыште шкенжым лыпландарен шоныш: «Луктын каласа. Весыжым монда. Кӧ пӧръеҥ дене ок лий? Икмыняр жап вуйжым аҥыртылешат, эрта». Но кок ий, кум ий, теве кудымшо ий шуйна. Тугеже тиде яжарланымаш веле огыл…
А Надежда тугак шып ила, чон орланымыжым марийжылан ок ончыкто, ок вурседыл, ок пижедыл, но, вакшышыште пелашыжым вучен кийышыжла, шӱмжын кормыжтал шындымыжым чӱчкыдынрак да чӱчкыдынрак шижаш тӱҥале.
Вара тыгай илышлан тунеме. Шып, ласка. Паша — мӧҥгӧ, мӧҥгӧ — паша. Йӱд омым коден, нигӧ тыйым ок тӱкале. Мо кӱлеш адак? Эргыжын контракт почеш служитлаш кодмыж нерген уверым налмек, моткоч лӱдӧ: «Михаи­лем весе дек лектын кая гын, шкетын шинчен кодмек, кузе илем?» — шоналтыш да эшеат чот тыпланыш.

Тачыже… Пырля пашам ыштыме ӱдырамашын мутшым молан колышто? Молан почешыже ошкыльо?
— Теҥгече мариетын рестораныш пурымыжым ужым. Кидпӱан гыч мотор ӱдырамашым кучен ыле. Векат, тушко кечывал кочкышым ышташ коштыт.
— Михаилын пашаже тыгай, палетыс, бизнесыште ваш-ваш от шуралте гын, сомыл ок кай. Иктаж партнёржым сийлаш конден дыр, — марийжым пыдал нале Надежда.
— Тугеже Микалетын вес ӱдырамашыже улмылан от ӱшане?
«Вес ӱдырамашыже» манме шӱмжым корен кайыш, пуйто шӱргышкыжак шӱвальыч: тьфу, тый мариетлан йӧрен отыл, ужат, тудо весым ӧндалеш, шупшалеш. Надеждалан кава гыч мландышке лоп волтен шындымыла чучо. Ах, ӱдырамаш кумыл, теве гына пелашет эн лишыл да ӱшан айдеме ыле, а ик шомак тудым ужмышудымыш савырыш!
— От ӱшане? Тугеже айда лӱмын миен ончалына.
— Айда.
Куд ий жапыште Надеждам шӱмжӧ ондален огыл. Чынак, кечывал лишан Михаил машинаж дене ресторан ончык толын шогале, ик велым тудо, вес велым моткоч чаткан чийыше самырык ӱдырамаш лектыч, нуно ваш шыргыжалын ончальыч да омсашке пурен йомыч.
— Ынде ӱшанышыч? — шӱдырен кондышо йолташ вате чоян шыргыж шога. — Шинчатым шукертак почаш кӱлеш ыле.
Кузе мӧҥгыжӧ миен шуын, Надежда огеш шарне. Шинча ончылныжо — нуно: марийже да вес ӱдырамаш. «Йӧратат! Нуно икте-весыштым йӧратат! — тунам, ресторан воктен эскерышыжла, икана ончалмаштак умылыш Надежда да ты шонымашын чонжым нултымо дене пырля шӱмжӧ ишалтмым шиже. — Тугеже вес ӱдырамаш огыл, а тудо марийжын илышыштыже уто! Тудо огыл, а Михаилже тудым йӧратыде чытен ила!»

Чыла иктеш лугалте: ушкалымаш, йӧрдымыш лекмаш, вес ӱдырамашын самырык ийготшылан да моторлыкшылан кӧранымаш, шкем шке чаманымаш, тынар ий чытен илымылан шыдешкымаш. Чыла лугалте, да Надеждан шӱм-чон кӧргыштыжӧ шыде оварыш, оварыш… Теве тыгай годым айдеме ала-могай сулыкымат ыштен кертеш дыр.
Кастене марийжым вучен шуктыде малаш ыш воч. Тудыжат таче ондакрак тольо.
— Эрла кок кечылан командировкыш каем. Ит йомдаре, — мане ӱстел коклаш шичшыжла.
— Рестораныш коштыктымо ӱдырамашет дене пырля? — Надежда марийжын шинчашке тура лӱен ончале.
— Мо-о? Кушеч палет?
— Таче лӱмын ончалаш мийышым, — марийжын шыдешкымыжым ужын, эшеат ӱчым шуктымыжо шуо. — Проститу… — шомакшым кошартен ыш шукто. Пзльоп! шоктыш, шӱргыжлан шокшын-шокшын чучо.
— Эше, эше ик гана сово, — аралалтме олмеш Надеж­да марийжын шинчашкыже сӧрвален онча. — Тынар ий чытен илымемлан… Тыгай ораде ӱдырамаш улмемлан… Сово…
Но Михаил савырныш да омсам почын лектын кайыш.
— Тынаре чытышым, а тачыже… — Надежда кроватьыш шуҥгалте, мӱгырен шортын колтыш.
Пачер гыч лектын кайымек, Михаил йӱд барыш миен шинче. Эрла тудо, чынжымак, паша дене командировкыш кудалшаш. Шкетын, а ватыже шонымо гай, Лариса дене огыл. Тудын дене кечывал кочкыш годымак чеверласыш.
«Кузе туге шкемым кучен шым ceҥe? — кидкопажым шаралтен ончале Михаил, пуйто тушко шолгымым шавалтеныт — тунар йӱла. — Икымше гана ӱдырамаш ӱмбак кидым нӧлтальым»… Эрла руль воктек шичман да аракам йӱаш ыш тӱҥал, минерал вӱдым стаканыш темен иканаште нӧлтале. «А Надежда? Ну, шортшо, кычкырыже, вурседылже ыле. Але молын семын кӱмыж-совлам кышкылтше ыле. А тудо… Совымекат, шинчашкем тунар ӱшанлын онча, пий гай», — ик шагат ончыч лийше сӱретым Михаил уэш-пачаш шереш.
Да-а, йӧратымаш вапшеш пижыч тый, Микале-Косатале. Латныл ий чоло Надежда дене келшен илышт, а теве вашлие Ларисам — ыш чыте: пуйто нуным ала-кунам йоҥылыш пелыгыч шелыныт, пуйто кызыт икте-весыштым муыныт да ик тичмашыш савырненыт. Коктынат палат: ны Михаил, ны Лариса ешыштым шуэн огыт кай, но икте-весышт деч поснат илен огыт керт. Тыге йӧратымаш куктежеш пижыныт да куд ий тушеч лектын огыт сеҥе.

— Алло, Надюша, ик шагат гыч мӧҥгыштӧ лиям, — рушарнян кечывал деч вара Михаил йыҥгыртыш. — Тый мы­лам от сыре?
— Уке, Михаил, тол вашкерак. Вучем, — лие вашмут.
Командировкын кок кечыже когылянышт пуйто шонаш пуалте. «Лариса дене кунам-гынат ойырлышаш улына, тудо умылышаш. Надежда мыланем шергаканрак, илышысе эн неле пагытым пырля эртаренна, эргым куштена. Сӧрвалем, сукен шинчын сӧрвалем», — Михаил шке семынже пеҥгыде пунчалым лукто.
«Проститлаш але проститлаш огыл?» — Надеждат кок кече шонен кошто. Да мом мужедаш? Вет пала, садикте проститла, вет Микалыже — йӧратыме эргыжын ачаже.

Марийжын толмыжым пайрем семын палемдаш шоныш. Ӱстелым погыстарыш, йолан кок чаркам, этикеткыште йӧратыше мужырым сӱретлыман «Наедине с тобой» лӱман аракам луктын шындыш. Шкеже мотор платьым чийыш, пелашыжын пӧлеклыме шӱшерым пижыктыш. Ушыж дене сӱан деч варасе гай — шинчалан августысо шӱдыр йӱр велалтмеш йӧратыман — йӱдым пӧлеклаш ямдылалте. Тунамак адак шӱмжӧ кормыжталмым шиже.
Ала-мо нойымемла чучеш, Михаил толмеш жап уло, изишак каналтышаш, — манын, диваныш возо. Да тетла ыш кынел…
— Шӱмжӧ пудештын, — «Вашке полыш» машина дене толшо врач, колышым шымлен лекмек, кугун шӱлалтен мане. — Нерве йӧршын лушкыдемын… Стресс, — шокта диван воктен сукен шичше Михаилын пылышыжлан. Чал вуян чатка пӧръеҥ кок кече ончыч совымо шӱргывылышым чарныде ниялткала…

Лидия СЕМЁНОВА.

Добавить комментарий