МарГУ Российысе эн сай вуз-влак радамышке лекшаш

0 Margu

15 апрельыште Марий кугыжаныш университетыште ректорым сайлыме шотышто научно-педагогический составын да моло категорий пашаеҥ-влакын конференцийышт эртыш. Ты должностьыш шогалаш кум кандидатурым темлыме ыле. Конференцийыш пашаче коллективлаште сайлыме 91 делегат толын. Кызыт ректорын сомылжым шуктышо Михаил Николаевич Швецовын кандидатурыж верч 87 еҥ шке йӱкшым пуэн.

0 MarguТыге 95 процент сайлыше тудын программыжым эн сайлан шотлен да Михаил Николаевичлан шушаш 5 ий жаплан вузым вуйлаташ ӱшанен. У ректор дене икымше интервьюм лудаш темлена.

— Михаил Николаевич, эн ончычак ме тендам МарГУ-н ректоржылан сайлыме дене уло кумылын саламлена. Коллектив тендан верч тыге ик ой дене йӱклаш тӱҥалеш манын шоненда мо?

— Мыйын кумыл нӧлталтше, вузын коллектившылан кугу тау, тудо шке пӱрымашыжым ончыкылык вич ий жаплан мылам ӱшанен кучыктен. Но тиде пеш кугу ответственность. Эйфорий уке. Сайлыме кечын мыйын тиде коллективыш толмылан лач ик ият ик тылзе темын. Вузын виян могыржым да проблемыжым шымленам, палем. Калык дене ваш умылымаш уло. Умбакыжат, манмыла, шокш кергалтен тыршаш тӱҥалына. Икмыняр ий гыч Марий кугыжаныш университет Российысе эн сай вуз-влак радамышке лекшаш. Ончыкыжым тудым вес эллаштат палаш тӱҥалыт.

— Эртыше идалык жапыш савырнен ончалаш гын?

— Чыла шӧрыныштат пайдалыкым (эффективностьым) нӧлталмашке уло вийым виктарыме ыле: тунемме пашаштат, наукыштат, лабораторий ден аудиторий фондым кучылтмаштат, кочмывер ден агробиостанцийын пашаштыштат. Ресурсым пайдалын кучылтын, кугурак лектышыш шуаш тыршыме.

Эн ончычак, ме инфраструктуро гыч тӱҥална — полат-влакын леведышыштым, коммуникацийым ачалыма гыч. Вара гына евроремонтым ышташ лиеш. Ик ий жапыште пырдыж, аудиторий-влакымат ятыр ачалыме. Ятыр мультимедийный компьютер класс, аудиторий-влакым почмо, тачысе кечылан келшышын олмыктымо. Корпуслаште, аудиторийлаште шокшо, волгыдо, икманаш, студент-влаклан келге шинчымашым налаш комфортный условийым ыштыме. Ачалыме пашам шуктымо годым ме шуко средствам аныклен кертна, спонсор полышлан эҥерташ логале. Тидын шумлык паша эше ятыр: оксам кушко кучылташ – сайын палена, тыгак шкаланнат ыштен налаш йӧным кычалман.

— Вузысо туныктышо кадр нерген мом каласен кертыда?

— Профессор-преподаватель состав – эн кугу поянлыкна. Ме пашаче ешна дене кугешна, потенциална виян. Марий университет, ончыч пединститут, республикыште кӱшыл профессионал образованийлан негызым пыштеныт. Нуно икымше лийыныт, МарГУ тачат икымше лийын кодеш. Тыште фундаментальный науко вияҥеш, классический образований кеч-могай элыштат кӱкшын аклалтеш. Эше ик гана палемдем: вузын научный потенциалже, тидын шотыштак наукышто, моткоч кугу, тудым моштен гына кучылтман. Мутлан, 2012 ийыште наукым шымлымаште, инновацийым шыҥдарымаште активность изи лийын. Улыжат 40 шанче проектым возымо, тушеч визытше веле сеҥышыш лектын. У команде толмеке, ик ий жапыште 200 утла проектым конкурсыш колтымо, тушечын 50 нарыжлан умбакыже шымлаш окса полышым пуэныт. Кумыл да чолгалык улыт гын, манмыла, курыкымат савыраш лиеш. Шуко ученый хоздоговор почеш, публикаций дене, грантым сеҥен налын пашам ышта. Тыге сай лектышыш шуын толыт. У командыште науко паша да инноваций шотышто проректор А.Н.Леухиным поснак палемдыман. Тудо пошкудо вузышто кафедрым вуйлатен, ме Анатолий Николаевичым проректорлан ӱжна. Тудо шанче пашаште кумдан палыме ученый, чыла шотыштат пример лийын кодеш. Ме мотиваций системым, кадрым уэш ямдылыме системым кумдан шыҥдарена, проект-влакым возаш туныктена. Ӱмаште гына 240 ученый-преподаватель шке квалификацийжым нӧлталын.

— Михаил Николаевич, тенийлан ойырымо бюджет верын контрольный цифрже пале. Могай направленийлашке эн шуко верым ойырымо, могай у вашталтыш лиеш, могай у специальностьым почыда?

— Каласыман, ӱмашсе дене таҥастарымаште бюджет вер ешаралтын. Тиде мемнам куандара. Вузын тӱҥ цельже – фундаментальный наукым вияҥдаш. Тиде пашаште физике да математике факультетын надырже эн кугу. Ме тыште программист, моло специалист деч посна физикым да математикым туныктышо-влакым ямдылена. Нуно школышто олимпиадник-влакым ямдылат. Сай тунемше-влак мемнан вузыш тунемаш толыт. Ик примерым кондымат сита. Михаил Кокурин школышто тунеммыж годым математике дене эртарыме Российысе олимпиадылаште сеҥышыш лектын, тудлан кеч могай вузышко корно почылтын, но рвезе МарГУ-м ойырен налын. Тений физматым тунем пытара, аспирантурыш пура. Тудо март мучаште самырык ученый-влак дене пырля Марий Эл вуйлатыше Л.И.Маркелов дене вашлиймаште лийын ыле. Леонид Игоревич тудым наукыш ыштыме ошкылжо дене саламлен да патриотизм ошкылым ыштымыжлан мокталтен. Михаил Россий науко академийын кодшо ийын эртарыме конкурсышто сеҥышыш лектын. Шукерте огыл тудлан РАН-ын шӧртньӧ медальжым да окса премийым кучыктеныт.

Ты факультетыште у направлений-влакым почыт, у тунемме программе-влакым шыҥдарат. Мутлан, радиофизике, программирований направлений-влак перспективный улыт. Теве ученый-влак А.Н.Леухин ден Л.Ю.Грунин секретыште кучымо плата ден изделий-влакым ямдылат. Нуно уло тӱня мучко кугун аклалтыт. Вуз кызыт военно-промышленный комлексын планже почеш пашам ышта. Тыгак МарGRID инноваций системым шыҥдарена. Кугу масштабан, кугу куатан вычислительный системым, суперкомпьютерым кучылтына. МарГУ-н чыла компьютер куатшым иктыш ушен, ик секундышто 20 триллион операцийым шукташ лиеш, а ик тылзе гыч вич пачаш писешт кертына – 100 триллион операций марте. Кызыт GRID системыш республикысе чыла вузым ушымо, ончыкыжо, сетьым шарен, Россий кӱкшытыш лекташ лиеш. Вес кундемласе вуз-влак дене кылым ыштена, мутлан, Чуваш кугыжаныш университет дене, Финн-угор ассоциацийыш пурышо университет-влак дене. Чыла тидыже самырык ученый-влак кызытсе жаплан келшыше инструмент-системым кучылтышт манын ышталтеш.

Тыгак бюджет вер биологий да химий ден электроэнергетике факультетлаште ешаралтын.

— Идалык жапыште те ятыр стратегический партнер дене ойпидышым пеҥгыдемдышда.

— Тиде чын. Ме пашам пуышо дене пеҥгыде кылым кучышаш улына, йодмышт почеш кадрым ямдылена. Нуно заказчик улыт, сандене мыланнат полшаш ямде улыт. Сай кыл мемнан «Акашево» агрофирме, «Сбербанк», «Мегафон», «Ростелеком», «Марбиофарм», «Марий Эл» ГТРК, Перинатальный рӱдер, республикысе газет редакций-влак дене. Чылажым каласкален пытараш огеш лий. Нуно мыланна шке могырым спонсор полышым пуат. Мутлан, шукерте огыл «Финн-Угрий студенчествын миссше» конкурсым эртарышна. Окса дене тӱҥ шотышто спонсорна-влак полшеныт. Палемдыман, мемнан республикыштат социально ориентированный бизнес шочеш. Меценат полышым пуат, социальный акцийым эртарат.

— МарГУ тений икымше гана «Эмлыме паша» у специальностьым почеш, тудо медицине факультетлан негызым пышта.

— Тиде специальностьым почмашке кугу надырым Марий Элын вуйлатышыже Л.И.Маркелов пыштен. Тиде тудын идейже, кадрым ситарыме, тунемме корпус-влакым ойырымо шумлык тургыжлана. Тений бюджет верыш 60 еҥым налына. Стипендийым республике тӱла. Качественный шинчымашым пуаш манын, ме чылажымат ыштышаш улына. Туныктышо кадр нерген ойлаш гын, Марий Элыште гына 25 науко кандидат ден доктор пашам ыштат, тыгак вес кундемла гыч профессор-влакым ӱжаш тӱҥалына.

Теният талантан самырык-влаклан «Республикын поянлыкше» программым, именной стипендий программым умбакыже шуена. Кодшо приемный кампаний жапыште икымшышкыже кудло наре, кокымшышкыжо 300 наре студентым тунемаш налме. МарГУ-шко чынжымак сай шинчымашан абитуриент-влак пурат. Вуз мучко ЕГЭ-н баллже 62,8 лийын. Южо столичный вузат тыгай балл дене кугешнен огеш керт.

Икмыняр мутым кампусный проект нерген каласынем. Сбербанк гоч кампусный картым лукмо. Российыште тидын шотышто ме икымше улына. Тудын дене пашадарым, стипендийым налаш лиеш, пропуск шотеш кучылталтеш, библиотекыште лудшын билетшым алмашта, столовыйышто тӱлаш лиеш. Ончыкыжым курсовой, диплом пашам тудын полшымо дене вуйлатышылан тергаш колташ, туддеч вашмутым налаш да шуко моло пашам шукташ йӧн лектеш. Кызыт мемнан деч моло вуз-влак примерым налыт.

— Жап шукат ок код, МарГУ-што черетан приемный кампаний тӱҥалеш. Те ончыкылык абитуриент-влаклан мом тыланеда?

— Эн ончычак, латикымше класслаште тунемше-влаклан ЕГЭ-м сайын кучаш тыланем. МарГУ – республикыште эн кугу ийготан вуз, тудо шке выпускникше-влак, шанче школжо, колллективше, поро йӱлаж дене чаплана. Тыште жаплан келшыше, фундаментальный шинчымашым налаш чыла йӧн уло. Самырык еҥ-влак коклаште патриотизм шӱлыш эн виян. Нуно шке республикыштышт кодыт да тыште кӱшыл шинчымашым налаш тӱҥалыт манын ӱшанем. Мучашлан мемнан девизнам ушештараш веле кодеш: «Ушныза МарГУ-н икоян командышкыже!»

Леонид Гимаев.

Университетын архивше гыч налме фото.

Добавить комментарий