Пашам йӧратышым мланде йӧрата

Шеҥгелнем йол йӱк шоктышат, савырнен ончальым: тунемше школыш вашка, корным пуыман. А школыштыжо мыйым вучат улмаш… Технологийым да географийым туныктышо Арнольд Моисеевич Веселов Михайловка кыдалаш общеобразовательный школышто 30 ий утла пашам ышта. Мийымем годым кугу опытан педагогын лачак географий урокшо эртен. «Географийже молан кӱлеш?» — кызытсе тунемше-влак поснак чолга улыт, теве тыгай йодышымат пуат. Тиде йодышлан вашешташ манын, Арнольд Моисеевич илыш гыч примерым кондыш. Азов олаш командировко дене кайыше ик еҥ ялыш логалын. Кузе? Навигатор почеш. Тиде арверлан кӧра тудо 500 километрлан йоҥылыш лийын! Садлан тӱрлӧ прибор ден JPS-шамычлан сокыр семын ӱшанаш ок лий, географийым палыман.

Географий урокым мучашлымеке, ме Арнольд Моисеевич дене школын технологий кабинетышкыже пурышна. Тидыже тудын поснак йӧратыме верже, очыни. Чылажат – шке верыштыже, а пырдыжыште йоча-влакын пашаштым вераҥдыме. Ӱстембалне ышташ тӱҥалме арвер-влак кият, тыгак тӱрлӧ материалым ямдылен пыштыме.

Арнольд Моисеевич мылам йоча-влакын кидышт дене ыштыме ик эн сай паша-влакым ончыкташ да уло кумыл дене каласкалаш тӱҥале. Кугум веле огыл, изижымат ӧрдыжеш ыш кодо.

А эше, паледа, мо дене мылам Арнольд Моисеевич лишылла чучо? Ынде кум ий почела йоча-влак дене пырля тудо школ пеленсе участкым тӱзата. Туге, пашам йӧратыше айдемым мландат йӧрата. Пеледышым шындыме пашаште пӧръеҥын тыршымыжым кажне школышто от вашлий.

— Йоча-влак дене экологический туям, пистым, пӱнчым, олмапум, шоптырым шындылынна, — лектыш дене палдара тудо. — Кызыт нуно лум йымалне улыт. Тыгак ковыштам, помидорым, киярым да моло пакчасаскам ончен куштена. Нуныжым вара школ столовыйыш пуэна.

Тылеч посна Арнольд Моисеевич 20 ий утла «Пу гыч декоративный обработко» кружокым вӱда. 2007 ий гычак тушко коштшо йоча-влакын проектыштым Юл кундем кугыжаныш технологический университетыште эртаралтше республиканский конкурсыш, «Древесина на все времена» фестивальыш, наҥгаят.

— Жап вашталтме дене тунемшат тӱрлӧ толыт, — ойла Арнольд Моисеевич, — но кажне йоча йырым-йырысе тӱням шке семынже ужеш. Районысо олимпиадыште 8-ше классыште тунемше Валерий Иванов шке ыштыме кидпашаж дене сеҥышыш лектын. Пу гыч тӱрлӧ арверым ышташ 5-ше класс гычак тӱҥалына. Кызыт 15 тунемше тидлан поснак шӱмаҥын. Пытартыш жапыште пу гыч пӱчкеден лукмо сомыллан ӱдыр-влак кумылаҥыныт. Ондакше нуно сӱрет дене гына сӧрастараш тунемаш коштыныт: ӱстембаллан, столешницылан да моло арверлан мотор тӱсым пуртеныт. «Хохлома» йӧн дене пашам ышташ поснак йӧратеныт.

Школышто йоча-влакын ыштыме арверышт тунемме верлан волгыдо тӱсым пуртат. Теве эн сайын тунемше-влак дене палдарыше Почётан оҥа. Йырым-йыр марий тӱран карнизым сакалыме. Марий йылме кабинетшым ойлыманат огыл — тудыжо чылт марий шӱлышан.

Арнольд Моисеевичын ончыкылык шонымашыже теве могай: йоча-влак дене республик кӱкшытыштӧ эртыше «10 эн сай сату» шошымсо ярмиҥгаште шке ыштыме арвер-влакым ончыкташ. Мутлан, 2009 ийыште тушто йыгыр пелаш Алексей ден Иван Субботинмыт сеҥышыш лектыныт. Оҥай, а шканже туныктышо мом тылана?

— Сай да талантан тунемше-влакым, — каласыш Арнольд Моисеевич.

М.Скобелев

Добавить комментарий