«Финн-угор тӱня» Российым авалташ ямде

Тележурналым шым регион гыч телекомпаний-влак («Коми гор», «Карелий», «Мордовий», «Удмуртий», «Югорий», «Марий Эл», «Пермь» ГТРК-н Кудымкарысе усталык ушемже) ямдылат. Тудо родо-тукым калыкнан илышыже, культуржо, йӱлаже, чапланыше ӱдыр-эргыже-влак дене нине регионлаште илыше-влаклан каласкала. Вет тележурнал шочмо йылме дене ямдылалтеш гынат, руш титрлан кӧра ончышо аудиторий ятырлан кумдаҥеш. А тӱҥалынже чылажат Марий Эл гыч.

Кодшо курымын 90-ше ийла тӱҥалтыштыже Марий Элна ятыр финн-угор мероприятийлан негызым ыштен. Культур пашаеҥже, писательже, шымлызыже-влак Йошкар-Олашке чумыргеныт, конференций ден фестивальым эртареныт. У деч у шонымашым илышыш пурташ тыршеныт. Родо-тукымна-влак дене кылым вияҥдаш эше могай йӧным кучылтман? Тунам, 1991 ийыште, Марий Элын культур министрже Н.Гаврилов кабинетышкыже «Марий Эл» ГТРК-н генеральный директоржо В.Оленёвым ӱжыктен да финн-угор тележурналист-влакым чумыраш темлымашым ыштен. Финн-угор толкынын вияҥмыже Николай Никандровичын лӱмжӧ дене чак кылдалтын. Чон йӱлен тыршыме паша лектышыжым аклыде огеш лий.

Вуйлатыше-влакын ойышкышт “Марий Эл” ГТРК-м вуйлатышын алмаштышыже Г.Михайловат кумылын ушнен. Финн-угор регионласе коллеге-влак дене тунам кыл але лийын огыл. Телефон справочникым налын, кажне регионыш йыҥгыртен. Тыге 1991 ийыште Йошкар-Олаште телефильм-влакын икымше тӱнямбал финн-угор фестивальышт эртен. Тудым Н.Гаврилов ден Г.Михайлова вӱденыт. 20  ий ончычсым «Финн-угор тӱня» тележурналын координатор-влак каҥашыжым вуйлатышын алмаштышыже Галина Ниловна тыгерак шарналта:

— Туге чучын, пуйто тидым чылан вученыт. Темлымашлан куаненыт. Иктат тореш лийын огыл. Йошкар-Олаште эртыше икымше фестивальыш финн-угор регионла гыч веле огыл, тыгак Мурманск, Саратов областьла, Финляндий гыч эсогыл ныл телекомпаний гыч толыныт ыле. Участник-влаклан кидмастар-шамычын арверыштым кучыктенна, а Финляндий гыч толшо-влаклан марий тувырым пӧлекленна ыле. Вес ийынжак, 1992 ий декабрьыште, кокымшо фестиваль Сыктывкарыште эртен. Тунам тележурналым лукташ кӱлмӧ нерген темлымаш лийын.  А 1993 ийыште Ижевскыште положенийжым пеҥгыдемденыт да икмыняр ий тудым «Удмуртий» ГТРК шаркален. Эн неле пагытыште Марий Эллан ямдылашыже логалын.

Кызыт тележурналым «Коми гор» ГТРК чумыра да регионлаш шаркала. Тидлан жаплан келшыше базыже, техникыже улыт. Материалым верласе журналист-влак ямдылат. Палемдыман, координатор-влакын каҥа-шышкышт кажне регион гыч ик еҥ дене пурталтыныт гын, Марий Эл гыч кокытын улыт: Г.Михайлова ден Н.Бельская. Каҥашым «Коми гор» ГТРК-н тематический вещаний службыжым вуйлатыше О.Савенко вуйлата.  Нина Юлиановна тележурналлан передаче-влакым 1994 ий гыч ямдыла. Эртыше пагытым шарналтен, тыгерак каласыш:

— Мыланна передачым ямдылаш эреак оҥай да куанле, молан манаш гын республикнан, калыкнан культуржо тӱрлӧ шӧрынан. Темым кеч-могай жанрыштат кумдан почын пуаш йӧн уло. Артист, режиссёр, писатель, сӱретче, ял калык, вуйлатыше, шымлызе…

185 выпускышто кӧ дене гына палдарен огынал? Передачым войзымо годым вӱдышӧ семын шкежат образыш пурена, келшыше вургемым чиена. Тидлан геройна-влакын коллекцийыштымат кучылтына. Эфирыште шочмо йылме йоҥгыжо манынак, кажныжым шке йылмыж дене кутырыктенна. А икте-весын передачыштым умылаш руш титр полша.

Кодшо кечылаште Сыктывкарыште Россий Федерацийын финн-угор культур рӱдерыштыже «Финн-угор тӱня» тележурналын координаторжо-влак ден кучемын еҥже-шамыч вашлиймашым эртареныт. Тудым ВГТРК-н генеральный директоржын алмаштышыже, регионысо департаментым вуйлатыше Р.Сабитов вӱден.

«Тыгай журнал ышталтмылан мый пеш куаненам. Нелылыкым ончыде, тудым луктын шогеда. Российыште кажне кечын 54 калыкын йылмыж дене телепередаче-влак лектыт. Финн-угор йылме группыш пурышо еҥ-влак Уралыштат, Юл кундемыштат, Йӱдвелыштат илат. Юмылан тау, нуным ушен шогышо тыгай структур уло. Финн-угор калык-влакын культурыштым аралымаште надырже пеш кугу», — каласен Р.Сабитов.

2013 ий гыч тележурналым Интернет лышташыште (www.komіgor.com) ончаш лиеш. «Россий 1» федерал телеканал полшымо дене тудым Российысе индеш регионышто (эше Башкортостан ден Киров кундемысе икмыняр районышто) ончаш лиеш. Координатор-влак тележурналын аудиторийжым эшеат кумдаҥдаш, Российысе тӱрлӧ регионышто илыше финн-угор-шамычым авалташ шонат. «Россий 1» каналыште кугарня еда «Мусульман-влак» передачым ончыктатыс. «Финн-угор тӱня» тележурнал-лан молан тыгай йӧным пуаш огыл?

Семинар кугу кӱкшыт дене эртен. ВГТРК-н вуйлатышыже-влак деч куан уверым вучаш тӱҥалына.

С.Пехметова

Добавить комментарий