Отышто ойлышаш кумалтыш мут

Зоя Дудина

Поро Ош Кугу Юмо, онапу ончылан,
Ужар шаге воктен мӱй урватым шынден,
Кинде сукыр пыштен, немыр подым сакен,
Тӱсан комбо ден лудым тылат пӧлеклен,
Вуй савен кумалеш — ош марий калыкет.

Шем вургемым кудаш, эре ошым чиен,
Эре чон ден волгалт, ший сортанам чӱктен,
Шочмо мланде пелен, сото кече пелен,
Ужар сылне пӱртӱсын юж дене шӱлен,
Йӧным ыште илаш, Кӱдыратле Юмем.

Ме кугезе мландеш йывыртен ил(ы)нена,
Тоштыеҥын ой ден тый денет ойлена.
Чыла нелым сеҥен, ойго гочын шытен,
Осал дечын кораҥ, тушман дечын утлаш,
Калыкланна тый поро серлагышым пу.

Ты серлагыш пелен, поро шулыкым пу,
Шыште гай кумылнам перке деке шке лук.
Тӱнямбал кумдыкеш раш йоҥгалт шочмо мут,
Тӱнямбал кумдыкеш чапланал марий сурт,
Ош марий улмына — курымаш сугынь мут.

Ты серлагыш пелен яндарештше уш-акыл,
Шинчымаш дене илыже калык шӱм-чон.
Тыршымаш дене толжо куатле мастарлык,
Чумбылат да Акпатыр, Болтуш онна-влак,
Поро илышым ме сӧрвален йодына.
Юмо, серлаге.

Кӱдыратле Юмем, сакле поро чонем,
Еш эсенлыкым йодын, тылат кумалам.
Сулыкан улына — сулыкнам касарал,
Осал деч лӱдына — осал деч утарал,
Ӧтынен йодмынам йӧратен кавыл нал.

Нурӱмбал киндына лийже тӱр дечын коч:
Ӱдалтен пырчым иктым — индеш пырче шоч.
Вожшым шаре кумдан, кыдал, тӱвыргӧ лий,
Ший лупш гае вуйжат полдыш гае ший лий.
Поген налме поянлык, аралтышан лий.

Шочмо ялыште кодшо родем, тукымем,
Тӱрлӧ кайык да вольык ден йывыртыктал.
Мӱкш перкем йодына — мӱй вӱдет велалтал,
Тек шийвундо перке огеш кодо суртнам,
Пурен лекме оралтына тынысан лий.

Чевер кече гай нӧлтын — куатым шарен,
Тылзе гае темалтын — уш-акыл поген,
Тора кӱдырчӧ гае кумдан кутырен,
Ош волгенче гай волгыдын чон ден поен,
Сур пылвомышла почылт, саска гай пелед,
Шыште гай ӱмырнажым шуялын илаш,
Ий гыч ийышке шулык, тазалыкым пу.
Юмо, серлаге.

Кӱдыратле Юмем, сакле поро ешем,
Индеш эрге ден шешкым, шым ӱдыр ден веҥым
Поро шоныш да сомыл ден йывыртыктал.
Кугурак ден ойлен — кугыраклан шотлен,
Изиракым ончен — изираклан шотлен,
Мый серлагышым йодын, Юмем сӧрвалем.

Родо-шочшо-влаклан, нӧргӧ икшывылан,
Сото гае уш-акыл тазалыкым пу.
Кап-кыл дене тек лийышт каван гай кугу,
Памаш вӱд гай яндар лийже чонышт — ару.
Да пиал дене эртышт тек ӱмыр пасум.
Тоштыеҥын ой ден илыш суртым чоҥен,
Тек пӱртӱс ден тыматлын ышкештым кучат.
Да кугезе-влакнам поро ой ден шарнен,
Нунын поро йӱлаштым чонеш аралат.

Тӱнямбал корныштат, тӱрлӧ мер коклаштат
Рвезе калыкым поро пиал ден ашнал.
Ӱян корнышко луктын, мӱй корно ден пӧртыл,
Еҥ осал деч наҥгай, ӧрдыж век савырен,
Поро еҥ деке кондо мӧҥгеш пӧртылтен,
Шочмо элналан, калыклан лийышт пайда.
Юмо, серлаге.

Ош Кугу Юмо, Тӱня Кугу Юмо,
Канде Кава Юмо, Мер Кугу Юмо,
Пӱрышӧ Юмо, Серлагышем Юмо,
Мландеава, Поро Шочынава,
Эр кечыйол дене, кас кечыйол дене,
Эр тӱтыра дене, йӱр тӱтыра дене
Чон йодмына тендан дек миен шужо.

Ош Кугу Юмо, ужашет-влаклан
Вуйым савен, сӧрвален кумалам:
Кече ава, калыклан пу куатым,
Тылзе ава, суап пӱрымашым,
Вӱд ава, колто вӱд гае вий-алым,
Тул ден мардеж ава, лийза пиална.

Шем керемет — Киямат тӧрана,
Вуй савен тендамат сӧрвален йодына:
Ӱмырын ярым кая пышкемалтын,
Сулык капнам мамык верышке нал.
Ыште ачай-авай дене пырля,
Колышо шочшо ден ыште пырля,
Курык саҥгаш кӱзыктен ончыкталза,
Олык лап деке волтен ончыкталза,
Тымык вӱд ден модыктен коштыкталза.
Юмо, серлаге.

Кочо юж деч, осал тӱтыра деч,
Неле лупс деч, йӱштӧ покшым дечат
Саклыза манын, тендам йодына.
Умыр йӱрет йӱрын кайже мландешна,
Умыр кечет шокшым ыште суртешна,
Умыр мардеж порым кодо чонешна,
Йодын кумалмына кавылак лийже.

Шикш йымал калык-влак ме улына,
Ончыл оем шеҥгелан ала кодо,
Шойыл оем ончыкрак ала лекте,
Чоныш ит нал, титакаҥше мутнам.
Йоҥылыш ой деч, титак вуйшиймаш деч
Саклыза поро айдеме лӱмнам.
Тиде вуй савымына, тиде кумалмына
Ончыко илышлан кавылак лийже.
Юмо, серлаге!

Ноябрь 2001

Добавить комментарий