«Мемнан дене тыгайым йӧршынат от уж!»

Республикысе ятыр озанлык шаланен. Кодшышт кокла гычат икмынярже, мом шылташ, пыкшерак илаш тӧчат.

А теве Советский районысо Ленин лӱмеш колхоз вуйлатышын алмаштышыже Е.В.Иванов   озанлыкын пашажым веле огыл изин-кугун эшеат ворандарен колтынеже да тидлан чылажымат ышта, тыгак еҥ-влакым спортлан шӱмаҥдышаш верч моткочак тырша. Тыште, мутат уке, эн ончычак шкеже нунылан пример.

–Мый школышто тунемме годымак спортлан шӱман лийынам. Тунам кажне шуматкече-рушарнян могай-гынат турнир эртаралтын. Телым ече дене моткоч чӱчкыдын коштмо. Спартакиадат лиеден, биатлон дене таҥасымаш-влак эртаралтыныт. Волейбол дене школ верч веле огыл, район верчат таҥасыме. Изирак класслаште тунемме годымак футбол дене колхоз верч модмо,– каласкала Евгений Васильевич.

Луымшо классым пытарымеке, рвезе тунамсе Марий политехнический институтыш инженер-механиклан тунемаш пурен. Туштат тӱшкагудышт воктенак верланыше спорткомплексыште кас еда рвезе-влак футбол дене модыныт. Ече да шахмат денат кылже йӧршынжак йомын огыл, но таҥасымашке тунар ушнен огыл, кунар шканже лийын веле спорт дене кылым кучен. Шахмат дене гын армийыште службым эртымыж годымат модын. А тыште пашам ышташ тӱҥалмекше, гаражыш погынышо-влакым тудын дене модаш кумылаҥдаш тӱҥалын. Теве тидыжак каласкалымаштыже эн чот ӧрыктарыш. Моло озанлыкыште ты верыште пӧръеҥ-влак утларакше йыштак аракам йӱаш чумыргат, южышт шелыштыт гына карт дене модыт. Но гаражыште пӧръеҥ-влакын уш-акылым тынар чот пудыратылаш таратыше модыш дене модмым икымше гана кольым!

– Тӱҥалтыште мемнан денат карт дене, южгунам домино дене модыныт. А мый, пашам ышташ тӱҥалмеке, шахмат дене модаш кок-кум еҥым савырен кертым. Вараже нуно модыныт, а молышт полшаш кумылаҥы- ныт. А кызыт механизатор ден шофёр-влак коклаште тыгайышт моткоч шукын улыт. Сварщик ден токарь-шамыч гын путырак тале шахматист улыт. ӧрдыж гыч толшо-влакат тыгай сӱретым ужын ӧрыт. «Ой, кузе шахмат дене модаш савырен кертында? Мемнан дене тыгайым йӧршынат от уж! Тиде – моткоч сай паша! Аракам йӱмӧ гай огыл»,– маныт.

Нине пашаеҥ-влакым Евгений Васильевич шахмат дене районысо турнирышкат коштыкта. Шыжым ял  шотан илем-влак коклаште таҥасымаш лач тыштак,  Кужмарийыште, эртен. Тушко Советский, эсогыл Йошкар-Ола гыч толшо-влакат лийыныт.

ӧрыктара да куандара весат: тыште самырык-влак, кас еда иктаж-кушто погынен, аракам але сырам кузерак йӱшаш ыле манын огыт шоно. Нуно школын спортзалыштыже волейбол дене тӱшкан модыт.

– Мыят тушко коштам, кеч нунын деч кугурак улам. Такшым волейбол дене модаш эшеат кугурак, витле ийым эртыше-влакат, куанен коштыт,– ойла Е.В.Иванов. – Ӱдыр-шамычат модаш ушнат. Шукыж годым кок-кум команда чумырга.

Йӱшым гын тушко эсогыл огытат пурто. Рвезе-влак шкештак тыгай-шамычым пурташ тореш улыт.

– Йӱаш веле шонышо-влакым паша гычат луктын колтена. Тыгай-влак дене йӧсланымеш, тек лучо шкеныштым кучышо-влак оксам шукырак ыштен налыт. Но кумылан-влак лектыт гын, йӱмӧ деч эмлашат колхоз кӱшеш намиен кондена,– палдара озанлык вуйлатышын алмаштышыже.  Кызыт Кужмарий администрацийыш Шуарсола,  Кель- максола,  Кадам кундемлам ушенытат, ынде тудо кугу кумдыкым авалта. Сандене кажне арнян шкеныштын поселенийышт коклаште спартакиада сынан турнирым эртараш шонат.

– Волейбол дене кажне школышто таҥасымашым эртараш лиеш. Тыге вет шкенан спорт илышнак оҥайрак лиеш,– ончыкы-   лыклан шонымашыж нерген ойла Евгений Васильевич. – Кандашымше март годымак телым ужатыме пайремым эртарена. Тушко кажне гана калык шуко погына. Таҥасымашлашке, ече дене коштмашке колхозник-шамыч ятырын ушненыт. Теният тиде пашам шуяш шонымашна уло.

Изиш шоналтен шинчымеке  ешарыш:

– Южгунамже председатель олмешат кодаш перна да паша моткоч шуко. Кӱлеш специалист ситышын укеат, инженер, электрик, снабженец  пашамат шукташ перна. Озанлыкыште такше инженерлан чыла палаш кӱлеш: техникымат, кургым кузе ямдылымымат, кузе ӱдышашымат. Зоотехникын пашажымат палыде кодаш огеш лий. Агрономна кужу жап  лийын огылат, председатель дене  коктын тиде пашамат шкеак шуктенна, манаш лиеш. Ынде идалык лиеш, самырык агроном ышташ тӱҥалын. Но тудлан але садак полшаш тыршена. Туге гынат  чыла тиде паша коклаште спортлан жапым садак муашак тыршем, вет тиде – чон йодмо сомыл.

Евгений Васильевичын путырак пашаче улмыжым,  озанлыкше верч моткочак тыршымыжым верысе калык, пошкудыжо-влак веле огыл ужыт, тыгак молат шекланат. Санденак тудым вес вереат пашам ышташ ӱжыт.

– Тыгай темлымаш эреак уло, но шке озанлыкым, ыштыме пашам кудалтен каяш чаманымыла чучеш,– ойла Е.В.Иванов.– Ӱжшӧ-влаклан эре ойлем: «Каяш шонем гын, шукертак каенам ыле. Ынем кай, санденак алят тыштак пашам ыштем». Колхоз трактор нушмыла эркын “кудалеш” гынат, чонемлан сайын чучеш, вет тӱҥжӧ – арален коден кертме, тудо пашам ышта. Тыште мыйынат надырем уло шонен йывыртем. Южгунамже йӱд-пелйӱд – йыҥгыртат, лекше экшыкым кораҥдаш полшаш йодыт – каем.

Л.Камалетдинова

Авторын фотожо

Добавить комментарий